Rano i pieczywo: trzy klasyki z piekarni
1. Croissant i pain au chocolat. Dwa wypieki z drożdżowego ciasta francuskiego, zrobione z dużą ilością masła; pain au chocolat zawiera dwa batoniki czekolady. Jedzcie je rano, prosto z pieca, w piekarni lub z kawą przy ladzie. W dobrej piekarni liczcie około 1,30-1,80 € za sztukę, według naszego przewodnika po najlepszych piekarniach Paryża. Szukajcie wersji na czystym maśle: warstwy powinny być widoczne, a skórka lekko błyszcząca.
2. Baguette tradition. Bagietka „tradition” to klasyczny chleb: mąka, woda, sól i zakwas lub drożdże, bez dodatków i bez mrożenia, z chrupiącą skórką i nieregularnym miąższem. Jej średnia cena we Francji to 1,25 € (zob. nasz przewodnik Ile naprawdę kosztuje Paryż), nieco więcej w zamożnych dzielnicach. Kupcie ją w piekarni, jeśli się da ciepłą, i zjedzcie tego samego dnia.
3. Jambon-beurre. Pół świeżej bagietki, masło i szynka gotowana: nic więcej, a to jedna z najczęściej sprzedawanych kanapek we Francji. To paryski szybki lunch par excellence, na wynos z piekarni lub kawiarni na piknik nad Sekwaną. Są wersje z comté, korniszonami lub z szynką lepszej jakości, zwykle nieco droższe.
Bistra i brasserie: klasyka na talerzu
Bistro oferuje krótkie menu na tablicy, często z kuchnią domową; brasserie, większa, ma dłuższą kartę i zazwyczaj serwuje bez przerwy od południa do wieczora. Aby uniknąć pułapek, przeczytajcie nasz przewodnik o pułapkach na turystów w restauracjach.
4. Croque-monsieur. Dwie kromki chleba tostowego z szynką i startym serem, zapieczone w piekarniku; z jajkiem sadzonym na wierzchu staje się croque-madame. Występuje w paryskich kawiarniach od początku XX wieku i do dziś zamawia się go w kawiarni lub brasserie, z zieloną sałatą.
5. Soupe à l'oignon. Cebula powoli karmelizowana w bulionie, przykryta grzanką i zapieczonym serem. To danie zimowe, kojarzone z nocą i dawną dzielnicą targową Les Halles, jadane w brasserie lub tradycyjnym bistro. Często gotuje się ją na bulionie wołowym, co ma znaczenie dla wegetarian (zob. niżej).
6. Steak-frites. Grillowany kawałek wołowiny (bavette, entrecôte lub faux-filet) podawany z frytkami, czasem z sosem pieprzowym lub masłem maître d'hôtel. Stopień wysmażenia zamawia się tak: bleu, saignant, à point lub bien cuit. To najpopularniejsze danie bistro i brasserie; Bouillon Chartier, otwarty w 1896 roku pod numerem 7 rue du Faubourg-Montmartre (75009), to historyczna restauracja tradycyjnej kuchni bistrowej.
7. Escargots de Bourgogne. Ślimaki zapiekane w muszlach z masłem czosnkowo-pietruszkowym, podawane po sześć lub po dwanaście jako przystawka. Je się je szczypcami i małym widelcem, a chleb macza się w maśle. Oferują je tradycyjne bistra i brasserie.
8. Cuisses de grenouille. Udka smaży się na maśle z czosnkiem i natką pietruszki, a ich białe mięso przypomina kurczaka. To stare danie staje się rzadsze: spotkacie je głównie w kilku tradycyjnych bistrach i brasserie, często jako przystawkę.
9. Bœuf bourguignon. Wołowina duszona godzinami w czerwonym winie burgundzkim z boczkiem, cebulą, marchewką i pieczarkami. To danie jesienne i zimowe, podawane z ziemniakami lub świeżym makaronem w bistrach z kuchnią domową. Z powodu boczku jest to danie, którego powinny unikać osoby niejedzące wieprzowiny.
10. Confit de canard. Udko kaczki powoli gotowane we własnym tłuszczu, a potem opiekane, by skórka była chrupiąca. Ta specjalność południowego zachodu jest w Paryżu bardzo popularna, podawana z ziemniakami smażonymi z czosnkiem (pommes sarladaises) lub z sałatką. Je się ją w bistro, często w ramach menu du jour.
11. Tartare de bœuf. Surowa wołowina siekana nożem, doprawiona szalotką, kaparami, korniszonami, żółtkiem, musztardą i sosem Worcestershire. Podaje się ją z frytkami i sałatką. Poproście o wersję „préparé” (już doprawioną) lub „à assaisonner vous-même” (do samodzielnego doprawienia), aby dostosować ostrość.
12. Moules-frites. Małże gotowane à la marinière (białe wino, szalotka, pietruszka) lub w śmietanie, podawane w garnku z frytkami. Danie kojarzy się głównie z północą i Belgią, ale należy do klasyki paryskich brasserie i częściej pojawia się jesienią i zimą.
Ser i ostrygi: dwie francuskie przyjemności
13. Plateau de fromages. Ser je się na końcu posiłku, przed deserem: camembert, brie de Meaux, comté, roquefort, ser kozi. W restauracji deskę serów zamawia się po daniu głównym; by próbować bez pośpiechu, idźcie do osiedlowego sklepu z serami (fromagerie), gdzie serowar doradzi i pokroi małe porcje, albo na targ.
14. Huîtres. Surowe ostrygi podawane na lodzie z cytryną, octem szalotkowym i chlebem żytnim z masłem. Ich rozmiar waha się od numeru 0 (największe) do numeru 5 (najmniejsze); najlepiej jeść je od jesieni do wiosny. Wybierzcie bar ostrygowy (écailler) lub brasserie, która się w nich specjalizuje, albo stoisko na targu.
Naleśniki, galettes i falafel: jedzenie uliczne
15. Crêpes i galettes. Galette to wytrawny naleśnik z mąki gryczanej (szynka, jajko, ser), a crêpe z mąki pszennej jest słodki (masło z cukrem, czekolada, Grand Marnier). Pochodzą z Bretanii i pija się do nich wytrawny cydr; Paryż ma ich wiele, zwłaszcza w okolicy dworca Montparnasse (rue du Montparnasse), dokąd przybywali bretońscy imigranci. Idźcie do crêperie na posiłek przy stoliku lub do stoiska ulicznego po naleśnik na wynos.
16. Falafel w Marais. Smażone kulki z ciecierzycy podawane w chlebku pita z sałatką, surowymi warzywami, smażonym bakłażanem i sosem tahini. Rue des Rosiers (75004) w Marais to klasyczny adres, na przykład z L'As du Fallafel pod numerem 34. Wiele sklepów przy tej ulicy jest zamkniętych w sobotę (szabat), a w porach posiłków trzeba liczyć się z kolejką. Przeczytajcie nasz kompletny przewodnik po Marais.
Cukiernia i desery
17. Macarons. Dwie skorupki na bazie migdałów, lekko chrupiące na zewnątrz i miękkie w środku, wypełnione ganache, kremem lub konfiturą. Ladurée (rue Royale) i Pierre Hermé to najbardziej znane domy; sprzedaje je też osiedlowa cukiernia. Zjedzcie je w ciągu kilku dni od zakupu.
18. Éclair. Wydłużony ptysiek wypełniony crème pâtissière (kawa, czekolada, wanilia, pistacja) i pokryty lukrem fondant. Paryskie cukiernie sprzedają zarówno klasyczne, jak i bardzo kreatywne. Je się go z ręki, w kawiarni lub w parku.
19. Paris-Brest. Wieniec z ciasta parzonego wypełniony kremem mousseline z pralin i posypany płatkami migdałów. Jego kształt koła przypomina wyścig kolarski Paryż-Brest-Paryż: deser stworzył w 1910 roku cukiernik Louis Durand w Maisons-Laffitte na potrzeby tego wyścigu. Znajdziecie go w każdej dobrej cukierni, w całości lub jako porcję indywidualną.
20. Mille-feuille. Trzy warstwy chrupiącego ciasta francuskiego przełożone crème pâtissière i pokryte lukrem fondant, z czekoladowymi paskami. Je się go w cukierni lub herbaciarni, najlepiej tego samego dnia, bo ciasto francuskie mięknie.
21. Crème brûlée. Waniliowy krem zapiekany w piekarniku, pokryty cienką warstwą cukru skarmelizowanego palnikiem, którą rozbija się łyżeczką. To klasyczny deser bistr i brasserie.
22. Île flottante. Ubite na sztywno i ugotowane białko pływa po crème anglaise, z karmelem i czasem z migdałami. To lekki deser rodzinny, który znajduje się w menu tradycyjnych bistr.
23. Tarte Tatin. Tarta z jabłek skarmelizowanych w maśle i cukrze, pieczona do góry dnem, a potem odwrócona, podawana letnia z crème fraîche. Nazwano ją od sióstr Tatin, które pod koniec XIX wieku prowadziły hotel w Lamotte-Beuvron (Loir-et-Cher). Jest w menu wielu bistr.
24. Chocolat chaud. W Paryżu przygotowuje się ją z prawdziwej roztopionej czekolady, gęstą, często podawaną z dzbanuszkiem bitej śmietany. Historyczne herbaciarnie przy rue de Rivoli, takie jak Angelina (numer 226), słyną ze swojej. Więcej o czekoladzie znajdziecie w Musée du Chocolat i na Salon du Chocolat.
L'apéro
25. Kir, pastis i wino. Aperitif pije się pod koniec dnia, często z oliwkami lub orzeszkami. Kir to wytrawne białe wino (tradycyjnie aligoté z Burgundii) z odrobiną crème de cassis; z szampanem jest to kir royal. Pastis to anyżowy napój z południa, który rozcieńcza się pięciokrotną objętością zimnej wody; wino zamawia się na kieliszki, w karafce lub „au ballon”. Chętnie pije się je na tarasie kawiarni; zob. najlepsze kawiarnie Paryża.
Podsumowanie: co jeść, gdzie i kiedy
| Danie | Miejsce | Pora |
|---|---|---|
| Croissant, pain au chocolat, bagietka, jambon-beurre | Piekarnia | Rano, lunch |
| Croque-monsieur, zupa cebulowa, steak-frites, tatar | Kawiarnia, bistro, brasserie | Lunch, kolacja |
| Ślimaki, udka żabie, bœuf bourguignon, confit z kaczki | Tradycyjne bistro | Lunch, kolacja |
| Moules-frites, ostrygi | Brasserie, bar ostrygowy | Lunch, kolacja |
| Deska serów | Sklep z serami, targ, restauracja | Koniec posiłku |
| Crêpes i galettes | Crêperie, stoisko uliczne | Lunch, podwieczorek |
| Falafel | Rue des Rosiers, Marais | Lunch |
| Macarons, éclair, Paris-Brest, mille-feuille | Cukiernia, herbaciarnia | Podwieczorek, deser |
| Crème brûlée, île flottante, tarte Tatin | Bistro, brasserie | Deser |
| Gorąca czekolada | Herbaciarnia, kawiarnia | Podwieczorek |
| Kir, pastis, wino | Taras kawiarni, bar | Koniec dnia |
Ceny odnotowane w październiku 2026: sprawdzono tylko ceny wypieków i bagietki, ponieważ karty bardzo różnią się w zależności od restauracji.
Jak zamawiać: menu du jour, formule i pory posiłków
Wiele restauracji oferuje w porze lunchu menu du jour lub formule: przystawkę i danie główne albo danie główne i deser, czasem wszystkie trzy, w stałej cenie niższej niż à la carte, z ograniczonym wyborem zapisanym na tablicy. To najtańszy sposób na zjedzenie tradycyjnego dania. Rachunek nie przychodzi sam: poproście o niego słowami „l'addition, s'il vous plaît”.
- Godziny. Lunch podaje się zwykle od 12:00 do 14:30, a kolację od 19:00 lub 19:30 do około 22:00. Wiele bistr zamyka kuchnię między dwiema porami; brasserie i kawiarnie przy głównych arteriach często serwują bez przerwy.
- Rezerwacja. Rezerwujcie na wieczór, zwłaszcza w weekend, oraz w małych bistrach.
- Woda i chleb. Karafka wody z kranu jest do posiłku bezpłatna: poproście o „une carafe d'eau”. Chleb dostaje się do stołu.
- Kawa. Zamawia się ją po deserze, nie w tym samym czasie.
- Napiwek. Obsługa jest wliczona w ceny; przeczytajcie nasz przewodnik o napiwkach we Francji.
- Brunch. W weekend zobaczcie nasz wybór brunchów w Paryżu.
Wegetarianie i specjalne diety
Klasyczna kuchnia paryska opiera się na mięsie, ale sytuacja się poprawia. Kilka odruchów:
- Powiedzcie to wyraźnie: „Jestem wegetarianinem” nie zawsze wystarcza, bo boczek i bulion mięsny kryją się w wielu daniach. Zapytajcie: „Est-ce qu'il y a de la viande, du lard ou du bouillon de viande dedans ?” (Czy jest w tym mięso, boczek lub bulion mięsny?)
- Często wegetariańskie dania: deska serów, sałatka z ciepłym kozim serem, omlet, galette z serem i pieczarkami, falafel, tarte Tatin i wszystkie desery z tego przewodnika (o ile nie zaznaczono inaczej).
- Dania do sprawdzenia: zupa cebulowa (bulion wołowy), sałatki mieszane (boczek) i frytki (czasem smażone w tłuszczu zwierzęcym).
- Alergie: restauracja powinna na życzenie podać alergeny zawarte w każdym daniu.
- Wegańskie: wypieki zawierają masło i jajka; wybierajcie restauracje i cukiernie specjalizujące się w kuchni roślinnej.
Czytaj dalej
Aby znaleźć najlepsze bagietki i wypieki, przeczytajcie nasz przewodnik po najlepszych piekarniach Paryża; na przerwę na kawę najlepsze kawiarnie Paryża; aby uniknąć zawyżonych rachunków, pułapki na turystów w restauracjach; do zaplanowania budżetu Ile naprawdę kosztuje Paryż.
